Iran inadaiwa kuwa inaweza kuwa inatoza baadhi ya meli ada ili kuruhusiwa kupita salama katika Mlango wa Hormuz, wakati usafirishaji wa mafuta kutoka Mashariki ya Kati ukiongezeka tena licha ya vita na hali tete ya usalama katika njia hiyo muhimu ya baharini.
Michelle Brohard, mkuu wa sera na hatari za kijiografia katika kampuni ya kufuatilia usafirishaji wa baharini ya Kpler, amesema anashuku baadhi ya nchi zinaweza kuwa zinalipa Iran ili meli zao ziruhusiwe kupita. Amesema malipo hayo yanaweza kufikia asilimia 10 hadi 20 ya thamani ya shehena, ingawa amesisitiza kuwa hiyo ni tathmini yake na si taarifa iliyothibitishwa kwa ushahidi wa moja kwa moja.
Takwimu za Kpler zinaonyesha mauzo ya mafuta kutoka eneo hilo yalifikia kati ya mapipa milioni 19.5 na milioni 22.5 kwa siku katika baadhi ya siku za mwisho za Septemba, zaidi ya wastani wa takribani mapipa milioni 18 kwa siku kabla ya vita. Kampuni hiyo pia inasema karibu asilimia 40 ya mafuta sasa yanaepuka Hormuz, huku sehemu kubwa ikisafirishwa kupitia mabomba ya Saudi Arabia na Falme za Kiarabu.
Marekani, hata hivyo, tayari imekuwa ikidai kuwa Iran imeunda mfumo wa kukusanya malipo ya usafiri salama. Mwezi Septemba, Washington iliwekea vikwazo kampuni ya mali za kidijitali BitBank, ikidai ilitumiwa na mamlaka ya Iran inayohusika na usalama wa meli katika Hormuz kuhamisha fedha kwenda Tehran.
Wataalamu waliozungumza na Al Jazeera wamesema uwezekano wa kuwepo kwa makubaliano yasiyo rasmi ya malipo hauwezi kuondolewa, lakini hakuna ushahidi wa wazi unaothibitisha kuwa Iran inaendesha mfumo rasmi na wa kudumu wa ushuru kwa meli zinazopita Hormuz.
Vyanzo: Al Jazeera, Kpler.