NEW YORK, MAREKANI — Waziri Mkuu wa Niger, Ali Mahaman Lamine Zeine, amezituhumu Ufaransa na Ukraine kuhusika katika mpango wa kuvuruga usalama wa eneo la Sahel, akidai kuwa makundi yenye silaha yanayoungwa mkono na mataifa hayo yanajiandaa kushambulia vituo vya kijeshi na miundombinu ya mafuta ya Niger.
Akihutubia Mkutano Mkuu wa 81 wa Umoja wa Mataifa mjini New York, Septemba 25, Zeine amesema makundi hayo yapo karibu na mpaka wa kaskazini-mashariki mwa nchi yake. Amedai kuwa Ufaransa inaongoza shughuli hizo kwa msaada wa Ukraine na mataifa mengine mawili ambayo hakuyataja.
Niger Yatoa Onyo Kuhusu Mashambulizi
Zeine amesema makundi hayo yana silaha na yanaelekezwa kufanya mashambulizi dhidi ya maeneo ya kijeshi na vituo vya mafuta. Ameonya kuwa Niger itajibu mashambulizi yoyote yatakayofanywa dhidi ya nchi yake.
Waziri Mkuu huyo amedai kuwa ushiriki wa Ufaransa na Ukraine katika juhudi za kuyumbisha Sahel una ushahidi wa kutosha, ingawa hakuwasilisha hadharani ushahidi unaoweza kuthibitisha kwa kujitegemea madai hayo katika sehemu hiyo ya hotuba. Hakuyataja mataifa mengine mawili aliyodai kuhusika.
Mgogoro wa Sahel na Maliasili
Katika hotuba yake, Zeine amesema migogoro ya usalama katika Sahel haiwezi kutenganishwa na historia ya ukoloni na ushindani wa kimataifa kuhusu maliasili.
Ametaja urani ya Niger, dhahabu ya Mali na Burkina Faso, pamoja na lithiamu, gesi na mafuta kuwa miongoni mwa rasilimali zinazochochea maslahi ya mataifa ya kigeni katika eneo hilo.
Kwa mtazamo wa serikali yake, mapambano yanayoendelea Sahel ni sehemu ya juhudi za kulinda uhuru wa kisiasa na kiuchumi dhidi ya kile ilichokiita jaribio la kuanzisha upya ukoloni.
Zeine pia amerejelea historia ya urani ya Niger kutumika kuzalisha nishati barani Ulaya wakati wananchi wengi wa nchi yake wakiendelea kukosa umeme wa uhakika.
Muungano wa Sahel Wasisitiza Uhuru
Waziri Mkuu huyo ametetea Muungano wa Mataifa ya Sahel (AES), unaojumuisha Niger, Mali na Burkina Faso, akisema ni matokeo ya juhudi za muda mrefu za mataifa hayo kujenga mifumo huru ya usalama na utawala.
Nchi hizo zimeimarisha ushirikiano wao wa kijeshi na kisiasa baada ya kujiondoa katika Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi (ECOWAS).
Hata hivyo, madai ya Zeine kuhusu Ufaransa na Ukraine yanabaki kuwa tuhuma za serikali ya Niger. Hotuba yenyewe haithibitishi kuwa mashambulizi yaliyotajwa yalikuwa yamepangwa au kwamba mataifa yaliyotuhumiwa yalikuwa yakiyaratibu.
Kauli hiyo inaonyesha kuendelea kwa mvutano wa kidiplomasia kati ya Niger na Ufaransa, huku usalama wa miundombinu ya nishati ukiwa sehemu ya masuala yanayopewa kipaumbele na serikali ya Niamey.
Vyanzo: Nakala ya hotuba ya UNGA; Anadolu Agency; ActuNiger.