Kifupi: Spika wa Bunge la Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, ametumia fomula ya kiuchumi kuwasilisha ujumbe kuhusu uwezo wa Mlango-Bahari wa Hormuz na Bab el-Mandeb kuathiri bei za nishati, mfumuko wa bei na hatimaye maamuzi ya sera ya fedha ya Marekani.
TEHRAN — Katika ujumbe usio wa kawaida unaochanganya jiografia ya kisiasa na uchumi, Spika wa Bunge la Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, amegeuza kanuni maarufu ya sera ya fedha ya Taylor Rule kuwa ujumbe kuhusu umuhimu wa njia mbili nyeti za biashara duniani.
Ghalibaf aliwasilisha kile alichokiita “Straits Taylor Rule”, akiongeza katika fomula hiyo vigezo vinavyowakilisha Mlango-Bahari wa Hormuz — SOH — na Bab el-Mandeb — BEM.
Ujumbe wake kwa lugha rahisi ni huu: kadiri usafirishaji katika njia hizo unavyovurugika, ndivyo gharama za nishati na bidhaa zinavyoweza kuongezeka, kuongeza shinikizo la mfumuko wa bei na kufanya kazi ya Federal Reserve kuwa ngumu zaidi.
Taylor Rule ni nini?
Taylor Rule ni kanuni maarufu katika uchumi inayohusisha kiwango cha riba kinachofaa na mambo kama kiwango cha riba kisichoichochea wala kuibana sana uchumi, mfumuko wa bei, lengo la mfumuko wa bei na tofauti kati ya uzalishaji halisi na uwezo wa uchumi.
Federal Reserve yenyewe inaeleza Taylor Rule kama mojawapo ya kanuni rahisi zinazoweza kutumika kuchambua mwelekeo unaofaa wa kiwango cha riba.
Ghalibaf akaichukua dhana hiyo na kuongeza vipengele viwili vya kijiografia: Hormuz na Bab el-Mandeb.
Hoja yake si kwamba Iran ina mamlaka ya kuamua kiwango cha riba cha Marekani. Ni ujumbe wa kisiasa na kiuchumi kwamba matukio katika njia muhimu za nishati yanaweza kusababisha mshtuko wa bei ambao benki kuu za mbali, ikiwemo Fed, zitalazimika kuzingatia katika maamuzi yao.
Kwa nini Hormuz na Bab el-Mandeb?
Mlango-Bahari wa Hormuz ni njia muhimu kwa usafirishaji wa mafuta na gesi kutoka Ghuba kuelekea masoko ya dunia.
Bab el-Mandeb, kwa upande mwingine, inaunganisha Bahari Nyekundu na Ghuba ya Aden na ni sehemu muhimu ya njia ya biashara inayopita kuelekea Mfereji wa Suez.
Matatizo katika njia hizo yanaweza kuongeza gharama za mafuta, usafirishaji na bima. Athari hizo zinaweza kusambaa kutoka kwenye bei za nishati hadi gharama za uzalishaji na usafirishaji wa bidhaa nyingine.
Hapo ndipo ujumbe wa Ghalibaf unapolenga: riba inaweza kupunguza mahitaji ndani ya uchumi, lakini haiwezi yenyewe kufungua njia ya bahari iliyovurugika.
Fed Tayari Inakabiliwa na Shinikizo
Ujumbe huo umekuja wakati bei za nishati na athari zake kwa mfumuko wa bei zikiwa sehemu muhimu ya mjadala wa sera ya fedha.
Federal Reserve imepandisha kiwango chake cha riba kwa pointi 0.25 za asilimia hadi asilimia 3.75–4, hatua iliyochukuliwa katika mazingira ya mfumuko wa bei unaoendelea na misukosuko ya nishati inayohusishwa na migogoro ya Mashariki ya Kati.
Hivyo, fomula ya Ghalibaf inaweza kuonekana kama kejeli ya kisiasa, lakini inagusa tatizo halisi la kiuchumi: benki kuu zinaweza kutumia riba kupambana na athari za mfumuko wa bei, lakini uwezo wao wa kutatua chanzo cha mshtuko wa ugavi wa nishati ni mdogo.
Muktadha na Athari
Ujumbe huu ni sehemu ya mjadala mpana zaidi kuhusu namna usalama wa Mashariki ya Kati unavyoweza kuathiri uchumi wa dunia.
Iran haiamui sera ya fedha ya Marekani, na Taylor Rule yenyewe si fomula inayolazimisha Federal Reserve kuweka kiwango fulani cha riba.
Lakini ujumbe wa Ghalibaf unasisitiza uhusiano ambao masoko yanautazama kwa karibu: Hormuz na Bab el-Mandeb zikitetereka, athari zinaweza kufika kutoka kwenye bei ya pipa la mafuta hadi kwenye maamuzi ya benki kuu.
Kwa lugha ya siasa, Tehran imetuma ujumbe kwa Washington.
Safari hii, ujumbe huo umeandikwa kwa hisabati.
Vyanzo: MarketWatch, Federal Reserve