Ankara inasema Misri inaweza kupata eneo kubwa zaidi la mamlaka ya baharini kupitia makubaliano na Uturuki badala ya Ugiriki, huku mzozo wa mipaka ya baharini katika Mediterania ya Mashariki ukiendelea.

Uturuki imehuisha pendekezo lake la kusaini makubaliano ya mipaka ya baharini na Misri, ikidai kuwa makubaliano hayo yanaweza kuipa Cairo zaidi ya kilomita za mraba 15,000 za ziada za mamlaka ya baharini ikilinganishwa na makubaliano yanayowezekana na Ugiriki.

Msemaji wa Wizara ya Ulinzi ya Uturuki, Admirali wa Nyuma Zeki Aktürk, alitoa kauli hiyo Oktoba 28, 2026, baada ya mkutano wa kila wiki wa wizara hiyo na waandishi wa habari.

Aktürk alisema Ankara iko tayari kusaini makubaliano ya kuweka mipaka ya maeneo ya mamlaka ya baharini na Misri kwa kuzingatia maslahi ya pande zote mbili.

Kwa mujibu wa msemaji huyo, tathmini ya Uturuki inaonyesha kuwa Misri inaweza kupata zaidi ya kilomita za mraba 15,000 za ziada endapo itakubaliana na Ankara badala ya kufikia makubaliano kama hayo na Athens, mji mkuu wa Ugiriki.

Hata hivyo, takwimu hiyo ni madai ya upande wa Uturuki na haimaanishi kuwa Misri tayari imekubali pendekezo hilo au kwamba makubaliano yamesainiwa.

Mzozo wa mipaka ya baharini kati ya Uturuki na Ugiriki

Pendekezo la Ankara linatokana na tofauti za muda mrefu kuhusu namna mipaka ya baharini inavyopaswa kuwekwa katika Bahari ya Mediterania ya Mashariki.

Uturuki inapinga tafsiri ya Ugiriki kuhusu ukubwa wa maeneo yake ya mamlaka ya baharini, hasa kutokana na nafasi inayopaswa kupewa visiwa vya Ugiriki katika kuamua mipaka hiyo.

Mwaka 2020, Ugiriki na Misri zilisaini makubaliano ya sehemu ya Eneo la Kiuchumi la Bahari (EEZ), yanayoweka haki za kiuchumi za nchi hizo katika sehemu ya bahari. Makubaliano hayo yalitiwa saini Cairo Agosti 6 na kuanza kutumika Septemba 2 mwaka huohuo.

Hata hivyo, makubaliano hayo yalihusu sehemu tu ya eneo linalobishaniwa, huku sehemu ya mashariki ikiachwa bila kutatuliwa.

Uturuki haitambui makubaliano hayo na inasisitiza kuwa mipaka ya baharini inapaswa kuzingatia usawa na haki za nchi zinazopakana na bahari. Ankara pia inasema visiwa vya Ugiriki, vikiwemo Krete, Rhodes na Kastellorizo, havipaswi kupewa uzito mkubwa kupita kiasi katika kuweka mipaka hiyo.

Uturuki si mwanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Sheria ya Bahari (UNCLOS), jambo ambalo pia ni sehemu ya tofauti za kisheria zinazozunguka madai ya baharini katika eneo hilo.

Makubaliano ya Uturuki na Libya yaongeza mvutano

Mzozo huo umeongezeka baada ya Bunge la Libya kuridhia Oktoba 20, 2026, makubaliano ya baharini kati ya Libya na Uturuki yaliyosainiwa Novemba 2019.

Wabunge wa Libya pia walibatilisha maazimio yaliyopitishwa mwaka 2020 ambayo yalikuwa yamekataa makubaliano hayo.

Wizara ya Ulinzi ya Uturuki ilikaribisha hatua hiyo, ikisema msimamo wake kuhusu mipaka ya baharini unazingatia sheria za kimataifa, usawa na haki halali za nchi za pwani.

Hata hivyo, Misri na Ugiriki zimepinga makubaliano hayo.

Oktoba 21, Wizara ya Mambo ya Nje ya Misri ilitangaza kuwa mkataba huo hauna uhalali na hauna athari za kisheria, ikidai kuwa unakiuka Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Sheria ya Bahari.

Wakati huohuo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Ugiriki, Giorgos Gerapetritis, na mwenzake wa Misri, Badr Abdelatty, walikubaliana kuendelea na mashauriano kuhusu uwezekano wa kupanua kuelekea mashariki makubaliano yao ya sasa ya Eneo la Kiuchumi la Bahari.

Mazungumzo hayo yanahusu sehemu ambayo haikujumuishwa katika makubaliano ya nchi hizo mbili ya mwaka 2020.

Uhusiano wa Misri na Uturuki waimarika

Licha ya kutofautiana kuhusu mipaka ya baharini, uhusiano wa kidiplomasia kati ya Misri na Uturuki umeendelea kuimarika baada ya kuvunjika mwaka 2013.

Nchi hizo zilirejesha uhusiano wao na kubadilishana mabalozi mwaka 2023. Rais wa Uturuki, Recep Tayyip Erdoğan, alitembelea Cairo Februari 2024 kama sehemu ya juhudi za kuimarisha uhusiano wa nchi hizo.

Ushirikiano wa kijeshi pia umeongezeka. Julai 2026, Waziri wa Ulinzi wa Uturuki, Yaşar Güler, na Waziri wa Ulinzi wa Misri, Ashraf Salem Zaher, walitia saini makubaliano ya ushirikiano wa ulinzi.

Aidha, nchi hizo zilipanga kufanya zoezi la pamoja la majini la Sea of Friendship-2026 mjini Alexandria kuanzia Novemba 4 hadi 9, 2026.

Hata hivyo, maendeleo katika ushirikiano wa kijeshi na kidiplomasia bado hayajatatua tofauti zao kuhusu mipaka ya baharini.

Je, Misri itakubali pendekezo la Uturuki?

Kwa sasa, Misri haijatangaza kukubali pendekezo jipya la Ankara wala kuweka wazi ratiba ya mazungumzo kuhusu makubaliano yanayowezekana.

Pendekezo hilo linaweka Cairo katika nafasi ya kutathmini maslahi yake ya kiuchumi na kimkakati, huku ikizingatia uhusiano wake na Ugiriki pamoja na msimamo wake kuhusu makubaliano ya Uturuki na Libya.

Kwa Uturuki, makubaliano ya moja kwa moja na Misri yanaweza kuwa njia ya kuimarisha madai yake ya baharini katika Mediterania ya Mashariki na kupanua ushirikiano na nchi hiyo muhimu ya Kiarabu.

Hata hivyo, madai ya Ankara kuhusu faida ya zaidi ya kilomita za mraba 15,000 bado ni tathmini yake yenyewe. Uamuzi wa Misri na mazungumzo yoyote yatakayofuata ndiyo yatakayoonyesha iwapo pendekezo hilo litabadilika kuwa makubaliano rasmi.

Kwa hiyo, licha ya kuimarika kwa uhusiano kati ya Cairo na Ankara, suala la mipaka ya baharini linaendelea kuwa changamoto muhimu katika siasa na usalama wa Mediterania ya Mashariki.

Ankara inasema Misri inaweza kupata eneo kubwa zaidi la mamlaka ya baharini kupitia makubaliano na Uturuki badala ya Ugiriki, huku mzozo wa mipaka ya baharini katika Mediterania ya Mashariki ukiendelea.

Uturuki imehuisha pendekezo lake la kusaini makubaliano ya mipaka ya baharini na Misri, ikidai kuwa makubaliano hayo yanaweza kuipa Cairo zaidi ya kilomita za mraba 15,000 za ziada za mamlaka ya baharini ikilinganishwa na makubaliano yanayowezekana na Ugiriki.

Msemaji wa Wizara ya Ulinzi ya Uturuki, Admirali wa Nyuma Zeki Aktürk, alitoa kauli hiyo Oktoba 28, 2026, baada ya mkutano wa kila wiki wa wizara hiyo na waandishi wa habari.

Aktürk alisema Ankara iko tayari kusaini makubaliano ya kuweka mipaka ya maeneo ya mamlaka ya baharini na Misri kwa kuzingatia maslahi ya pande zote mbili.

Kwa mujibu wa msemaji huyo, tathmini ya Uturuki inaonyesha kuwa Misri inaweza kupata zaidi ya kilomita za mraba 15,000 za ziada endapo itakubaliana na Ankara badala ya kufikia makubaliano kama hayo na Athens, mji mkuu wa Ugiriki.

Hata hivyo, takwimu hiyo ni madai ya upande wa Uturuki na haimaanishi kuwa Misri tayari imekubali pendekezo hilo au kwamba makubaliano yamesainiwa.

Mzozo wa mipaka ya baharini kati ya Uturuki na Ugiriki

Pendekezo la Ankara linatokana na tofauti za muda mrefu kuhusu namna mipaka ya baharini inavyopaswa kuwekwa katika Bahari ya Mediterania ya Mashariki.

Uturuki inapinga tafsiri ya Ugiriki kuhusu ukubwa wa maeneo yake ya mamlaka ya baharini, hasa kutokana na nafasi inayopaswa kupewa visiwa vya Ugiriki katika kuamua mipaka hiyo.

Mwaka 2020, Ugiriki na Misri zilisaini makubaliano ya sehemu ya Eneo la Kiuchumi la Bahari (EEZ), yanayoweka haki za kiuchumi za nchi hizo katika sehemu ya bahari. Makubaliano hayo yalitiwa saini Cairo Agosti 6 na kuanza kutumika Septemba 2 mwaka huohuo.

Hata hivyo, makubaliano hayo yalihusu sehemu tu ya eneo linalobishaniwa, huku sehemu ya mashariki ikiachwa bila kutatuliwa.

Uturuki haitambui makubaliano hayo na inasisitiza kuwa mipaka ya baharini inapaswa kuzingatia usawa na haki za nchi zinazopakana na bahari. Ankara pia inasema visiwa vya Ugiriki, vikiwemo Krete, Rhodes na Kastellorizo, havipaswi kupewa uzito mkubwa kupita kiasi katika kuweka mipaka hiyo.

Uturuki si mwanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Sheria ya Bahari (UNCLOS), jambo ambalo pia ni sehemu ya tofauti za kisheria zinazozunguka madai ya baharini katika eneo hilo.

Makubaliano ya Uturuki na Libya yaongeza mvutano

Mzozo huo umeongezeka baada ya Bunge la Libya kuridhia Oktoba 20, 2026, makubaliano ya baharini kati ya Libya na Uturuki yaliyosainiwa Novemba 2019.

Wabunge wa Libya pia walibatilisha maazimio yaliyopitishwa mwaka 2020 ambayo yalikuwa yamekataa makubaliano hayo.

Wizara ya Ulinzi ya Uturuki ilikaribisha hatua hiyo, ikisema msimamo wake kuhusu mipaka ya baharini unazingatia sheria za kimataifa, usawa na haki halali za nchi za pwani.

Hata hivyo, Misri na Ugiriki zimepinga makubaliano hayo.

Oktoba 21, Wizara ya Mambo ya Nje ya Misri ilitangaza kuwa mkataba huo hauna uhalali na hauna athari za kisheria, ikidai kuwa unakiuka Mkataba wa Umoja wa Mataifa kuhusu Sheria ya Bahari.

Wakati huohuo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Ugiriki, Giorgos Gerapetritis, na mwenzake wa Misri, Badr Abdelatty, walikubaliana kuendelea na mashauriano kuhusu uwezekano wa kupanua kuelekea mashariki makubaliano yao ya sasa ya Eneo la Kiuchumi la Bahari.

Mazungumzo hayo yanahusu sehemu ambayo haikujumuishwa katika makubaliano ya nchi hizo mbili ya mwaka 2020.

Uhusiano wa Misri na Uturuki waimarika

Licha ya kutofautiana kuhusu mipaka ya baharini, uhusiano wa kidiplomasia kati ya Misri na Uturuki umeendelea kuimarika baada ya kuvunjika mwaka 2013.

Nchi hizo zilirejesha uhusiano wao na kubadilishana mabalozi mwaka 2023. Rais wa Uturuki, Recep Tayyip Erdoğan, alitembelea Cairo Februari 2024 kama sehemu ya juhudi za kuimarisha uhusiano wa nchi hizo.

Ushirikiano wa kijeshi pia umeongezeka. Julai 2026, Waziri wa Ulinzi wa Uturuki, Yaşar Güler, na Waziri wa Ulinzi wa Misri, Ashraf Salem Zaher, walitia saini makubaliano ya ushirikiano wa ulinzi.

Aidha, nchi hizo zilipanga kufanya zoezi la pamoja la majini la Sea of Friendship-2026 mjini Alexandria kuanzia Novemba 4 hadi 9, 2026.

Hata hivyo, maendeleo katika ushirikiano wa kijeshi na kidiplomasia bado hayajatatua tofauti zao kuhusu mipaka ya baharini.

Je, Misri itakubali pendekezo la Uturuki?

Kwa sasa, Misri haijatangaza kukubali pendekezo jipya la Ankara wala kuweka wazi ratiba ya mazungumzo kuhusu makubaliano yanayowezekana.

Pendekezo hilo linaweka Cairo katika nafasi ya kutathmini maslahi yake ya kiuchumi na kimkakati, huku ikizingatia uhusiano wake na Ugiriki pamoja na msimamo wake kuhusu makubaliano ya Uturuki na Libya.

Kwa Uturuki, makubaliano ya moja kwa moja na Misri yanaweza kuwa njia ya kuimarisha madai yake ya baharini katika Mediterania ya Mashariki na kupanua ushirikiano na nchi hiyo muhimu ya Kiarabu.

Hata hivyo, madai ya Ankara kuhusu faida ya zaidi ya kilomita za mraba 15,000 bado ni tathmini yake yenyewe. Uamuzi wa Misri na mazungumzo yoyote yatakayofuata ndiyo yatakayoonyesha iwapo pendekezo hilo litabadilika kuwa makubaliano rasmi.

Kwa hiyo, licha ya kuimarika kwa uhusiano kati ya Cairo na Ankara, suala la mipaka ya baharini linaendelea kuwa changamoto muhimu katika siasa na usalama wa Mediterania ya Mashariki. kuwa changamoto muhimu katika siasa na usalama wa Mediterania ya Mashariki.