NEW YORK/TEHRAN — Iran imesema mawasiliano yake ya karibuni na Marekani yalifanyika kupitia Qatar kama mpatanishi na si kwa mazungumzo ya ana kwa ana, huku Tehran ikisema ilitumia njia hiyo kuwasilisha masharti yake ya kumaliza mgogoro.
Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran, Esmaeil Baghaei, amesema mawasiliano hayo yalifanyika kupitia mpatanishi wa Qatar na yalilenga kuufikishia upande wa Marekani masharti yaliyowekwa na Tehran.
Kauli hiyo inatoa ufafanuzi muhimu baada ya Rais wa Marekani Donald Trump kusema akiwa New York kwamba Iran imekuwa ikiwasiliana na Marekani na kwamba mawasiliano yalikuwa yakiendelea siku hiyo.
Iran yaweka masharti yake
Kwa mujibu wa Baghaei, Iran ilitumia mawasiliano hayo kuwasilisha masharti kadhaa kwa Marekani.
Masharti hayo, kwa mujibu wa Tehran, yanajumuisha kumalizika kwa vita katika pande zote, kusitishwa kwa kile Iran inachokitaja kuwa hatua za uchokozi za Marekani, kuondolewa kwa zuio la baharini na kusitishwa kwa vita vya kiuchumi.
Iran pia imetaka mali zake zilizozuiwa ziachiliwe.
Tehran inaeleza hatua hizo kama msingi unaohitajika kabla ya kufikiwa kwa suluhisho pana la mgogoro.
Hakukuwa na mazungumzo ya ana kwa ana
Ufafanuzi wa Baghaei unaweka tofauti muhimu kati ya kuwepo kwa mawasiliano na kuwepo kwa mkutano wa moja kwa moja.
Kwa mujibu wa maelezo ya Iran, ujumbe ulipelekwa kwa Marekani kupitia Qatar. Hivyo, Tehran haielezi mawasiliano hayo kama mkutano wa ana kwa ana kati ya maafisa wa Marekani na Iran.
Qatar imekuwa na nafasi ya upatanishi katika migogoro mbalimbali ya Mashariki ya Kati na imeendelea kuwa na njia za mawasiliano na pande zinazokinzana.
Trump: Iran inazungumza nasi
Trump, kwa upande wake, amesema Iran imekuwa ikiwasiliana na Marekani na kuonyesha matumaini kwamba makubaliano yanaweza kufikiwa.
“Wanataka kuzungumza nasi. Wamekuwa wakizungumza nasi, hata leo,” Trump amesema akiwa New York.
Kauli hiyo haikueleza iwapo mawasiliano hayo yalikuwa ya moja kwa moja au kupitia mpatanishi.
Hivyo, maelezo ya Tehran kwamba Qatar ndiyo iliyokuwa njia ya mawasiliano hayapingani moja kwa moja na uthibitisho wa Trump kwamba mawasiliano yalikuwa yanaendelea.
Hormuz yabaki suala muhimu
Mawasiliano hayo yanafanyika wakati Mlango-Bahari wa Hormuz ukiendelea kuwa sehemu muhimu ya mvutano kati ya Iran na Marekani.
Tehran imeonyesha uwezekano wa kufungua tena njia hiyo muhimu ya baharini iwapo Marekani itapunguza shinikizo la kijeshi na kiuchumi dhidi yake.
Hormuz ni moja ya njia muhimu zaidi duniani kwa usafirishaji wa mafuta na gesi. Kwa sababu hiyo, hatua yoyote kuelekea kufunguliwa kwake inaweza kuwa na athari kubwa kwa biashara ya kimataifa na masoko ya nishati.
UNGA yatoa nafasi ya diplomasia
Mawasiliano haya yanakuja wakati viongozi na wanadiplomasia kutoka mataifa mbalimbali wamekusanyika New York kwa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa.
Trump ametumia hotuba yake katika UNGA kuongeza shinikizo dhidi ya Iran, lakini wakati huohuo ameendelea kuonyesha kuwa mlango wa makubaliano haujafungwa.
Iran nayo imeonyesha kuwa iko tayari kutumia njia za kidiplomasia, lakini inasisitiza kwamba masharti yake lazima yashughulikiwe.
Kwa sasa, hakuna makubaliano rasmi yaliyotangazwa kati ya Washington na Tehran.
Kinachothibitishwa ni kwamba mawasiliano yapo — lakini kwa mujibu wa Iran, Qatar ndiyo iliyokuwa daraja kati ya pande hizo mbili, si meza ya mazungumzo ya ana kwa ana.
Chanzo: Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran, Reuters, Tasnim News